Afbeelding van een rectaal onderzoek naar prostaatkankerDe meest voorkomende kankersoort bij mannen is prostaatkanker, na longkanker is dit de meest voorkomende doodsoorzaak door kanker bij mannen. Mannen uit Aziatische landen hebben zelden last van deze ziekte, bij mannen met een zwarte huidskleur komt prostaatkanker vaker voor. Hoewel prostaatkanker een belangrijke doodsoorzaak is groeien veel van deze tumoren heel langzaam, vooral bij oudere mannen, en soms ook zonder ook maar één symptoom. De behandeling wordt vooral toegepast bij mannen tussen de 40 en 60 jaar.

1. Symptomen

Vooral bij oudere mannen kan prostaatkanker geheel zonder symptomen verlopen. Indien de symptomen zich wel voordoen dan ontwikkelen deze zich waarschijnlijk op het moment dat de tumor de urinebuis gaat afknijpen. De symptomen zijn dan: - Niet meer normaal kunnen plassen of een zwakke urinestroom hebben - Meer moeten plassen dan normaal, vooral 's nachts - Ook bloed in de urine is mogelijk Sommige mannen ervaren de eerste symptomen van prostaatkanker door de uitzaaing van de kanker naar andere delen van het lichaam, zoals de botten en de lymfklieren. Er kan zelfs ook sprake zijn van rugpijn, fors gewichtsverlies of vergrote lymfklieren.

2. Oorzaken

Hoewel het mannelijk geslachtshormoon testosteron, dat door de teeltballen geproduceerd wordt, de groei en de uitbreiding van de tumor schijnt te beïnvloeden weet men niet echt wat de oorzaak is van prostaatkanker. Wat wel een feit is, in ongeveer één op de tien gevallen is de kanker te wijten aan een erfelijk afwijkend gen. In deze gevallen uit de ziekte zich meestal vóór de leeftijd van zestig jaar.

3. Diagnose

Indien u vermoedt dat u prostaatkanker heeft dan kan men dit eventueel zelf thuis testen met een prostaattester, of u kan meteen een bezoek aan de dokter brengen. De huisarts zal een rectaal onderzoek uitvoeren waarbij hij de vinger in de anus steekt om de prostaatklier te voelen. Uw dokter zal ook een bloedonderzoek willen doen om het prostaat-specifiek antigenniveau te meten. Er kan ook een echo worden genomen waarbij een echosonde in de anus wordt ingebracht om de prostaat in beeld te krijgen. Op deze manier kan de grootte van de klier en de aanwezigheid van eventuelen afwijkingen in de prostaat beoordeeld worden. Tijdens dit onderzoek kan ook een biopsie uitgevoerd worden, cellen worden weggenomen uit het gedeelte van de klier dat er afwijkend uitziet. Deze cellen worden dan onder de microscoop verder onderzocht. Indien er prostaatkanker wordt vastgesteld zal er verder beeldonderzoek gedaan worden om te kijken of de kanker zich ook naar andere delen van het lichaam heeft uitgebreid.

4. Behandeling

Uw leeftijd, uw algehele gezondheid en het stadium van de ziekte bepalen de behandeling. Als de kanker enkel in de prostaatklier aanwezig is, en uw gezondheid verder goed is, dan kan men de hele prostaat verwijderen samen met het omringende weefsel. Er kan ook gekozen worden voor een bestraling. Deze kan bestaan uit een radioactief implantaat of uit radioactieve korrels die in de prostaat worden ingebracht, of uit externe bestraling gedurende een aantal weken. Het kan ook voorkomen dat men helemaal niet behandelt, vooral bij oudere mannen waarbij de kanker in een klein deel van de prostaat zit. Men controleert dan wel veelvuldig.

Als de kanker zich verder dan de prostaat heeft uitgezaaid, dan is het mogelijk dat van genezing geen sprake meer kan zijn. Maar de vooruitgang van de ziekte kan wel behoorlijk vertraagd worden met behulp van hormoontherapie. Hierbij wordt door middel van medicijnen de productie of werking van testosteron geremd en daarmee meteen ook de effecten die dit hormoon op de kanker heeft. Soms is het nodig om beide teeltballen operatief te verwijderen om de testosteronproductie te stoppen.

De behandeling die de werking of de productie van testosteron remt kan leiden tot impotentie of verminderd libido.

5. Prognose

Bij een ontdekking van prostaatkanker betekent dit niet automatisch dat de kanker ook symptomen met zich mee brengt of levensbedreigend is. Vooral bij oudere mannen wordt er soms niet behandeld maar wordt wel de ziekte goed in de gaten gehouden. Mannen met kleine tumoren hoeven niet behandeld te worden en zullen nog jaren zonder klachten leven om uiteindelijk dan toch aan iets anders te sterven. Voor mannen die een operatie hebben ondergaan voor een tumor die alleen in de prostaat zat is de prognose goed. Negentig procent van de mannen leven vijf jaar na de diagnose nog. De operatie kan wel tot impotentie en urine-incontinentie leiden.

Kanker die die al een stuk verder dan de prostaat is uitgezaaid is, kan niet helemaal genezen maar de klachten zijn nog jaren onder controle te houden met hormoontherapie.